Tempels & Graven
Luxor: westoever
Thebaanse necropool
Graven der Edelen
De Necropool van Thebe:
Graven der Edelen - Privé-graven (afbeeldingen zijn te vergroten)
Tussen de Vallei der Koningen en de Vallei der Koninginnen, aan de voet van de bergen, ligt een heuvelachtig terrein met ongeveer 500 graven: de Graven der Edelen, Tombs of the Nobles. Een betere benaming is privé-graven, want het gaat om de graven van priesters en andere hooggeplaatste personen uit Thebe.
De privé-graven zijn gegroepeerd in vijf gebieden:
Dra Abu el-Naga met 80 genummerde graven uit de 17e tot de 20e dynastie;
El-Assasif: 40 graven uit het Nieuwe Rijk en daarna;
El-Kokha (Cocha): 5 graven uit het Nieuwe Rijk en 53 uit de 18e & 19e dynastie;
Sheikh Abd el-Qurna; hier zijn 146 graven, meest uit de 18e dynastie; en
Qurnet Murai, een heuvel met 17 graven, vnl uit de Ramessiden-periode.
Ten noorden van Dra Abu Naga ligt nog el-Tarif met ruwe, in de rotsen uitgegraven graven in lange rijen, zgn. saff-tomben; uit de 2e Tussenperiode en het begin van het Nieuwe Rijk.
Theban Tombs
Net zoals de koningsgraven zijn ook de privé-graven genummerd, te beginnen met TT1. TT staat voor Theban Tombs. Er zijn 15 opengesteld. De mooiste (minst beschadigde) graven zijn te vinden in Sheikh Abd el-Qurna (en Deir el-Medina), de grootste in el-Assasif.
De graven bestaan meestal uit een buitenste voorhof, een kapel als centrum van de dodencultus en een grafkamer die middels een lange gang in verbinding staat met de kapel: in een omgekeerde T-vorm. Ze zijn veel kleiner dan de koningsgraven. Het allergrootste verschil zijn echter de decoraties. De schilderingen (en soms reliëfs) tonen het (werkzame) dagelijkse leven van de overledene, soms samen met zijn familie, en begrafenisrituelen. Ze geven daarom een goed beeld van het gewone leven in de Egyptische oudheid.
In vier van de privé-graven uit de tijd van het bewind van Amenhotep III is reliëf gebruikt: TT57 - Chaemhat (Mahoe), TT55 - Ramose, TT192 - Cheroeëf en TT48 Amenemhat (Soerero).
Oorspronkelijk stonden de graven in verbinding met een bovengronds bouwwerk: een hof en een kleine piramide (hiervan zijn er nog een paar te zien in Deir el-Medina).
Bezichtiging
De graven van Sheikh Abd el-Qurna liggen verspreid tussen de huizen van Qurna. Bewegwijzering, behalve naar de graven van Sennefer en Rekhmire, ontbreekt. Bij een bezichtiging op eigen houtje heb je daarom een goede kaart nodig en dan nog valt het niet mee om de ingang van een graf te vinden. Maar niet getreurd, er is altijd wel iemand in de buurt die graag als 'gids' op wil treden, uiteraard tegen 'bakshish'.
El-Assasif is het gebied voor Deir el-Bahari (Tempel van Hatsjepsut en Mentuhotep). Hier vallen de restanten van de grote pylonen op, voor de ingangen van de graven, gebouwd met tichelsteen (leem). De erachter gelegen grafcomplexen bestaan uit één of meerdere in de grond verdiepte open hoven, onderaardse zijkamers en wijdvertakte grafgangen en schachten. De graven hier zijn groter dan die in Sheikh Abd el-Qurna.
Kaartjes koop je bij het centrale kaartverkoop-kantoor, LE 12 voor twee of drie graven (hangt van de plaats af).
Wij bezochten:
We mochten bijna overal fotograferen (voor "bakshish") maar soms was het te donker of waren (viezige) glasplaten voor de schilderingen geplaatst, ter bescherming. Flitsen doe je natuurlijk niet! Ons bezoek aan de laatst genoemde drie graven viel aan het eind van een enerverende dag, we waren een beetje overvoerd dus de bewakers hebben foto's van ons genomen i.p.v. wij van de graven. Elk graf heeft een bewaker, in een enkel geval heeft hij er twee onder zijn hoede, die je een rondleiding geeft en jou op de foto wil zetten. Van de uitleg is soms weinig te begrijpen vanwege het slechte Engels. Zo duurt het even voordat we in gaten krijgen dat met "toks" eenden worden bedoeld.
Echt antiek!
In Sheikh Abd el-Qurna (of Qurna) waar de mensen leven op en naast de graven, waar opa's nog meegeholpen hebben bij restauratiewerkzaamheden of het overbrengen van grafvondsten, biedt men je soms antieke voorwerpen aan. Shabti's en andere kleinnoden. Niet van echt te onderscheiden. Men heeft hier een hoge staat van perfectie bereikt in het namaken van grafvondsten. Het ziet er heel authentiek uit maar 't is nep (mooie nep, dat wel). Uitvoer van antieke voorwerpen is bovendien streng verboden.